Columns

Je zult de eerste niet zijn die vlak nadat je besloten hebt helemaal te willen gaan voor wat er diep in je hart werkelijk toe doet, merkt hoe uit diezelfde diepte in je hart een kracht opkomt die een onuitputtelijk bron van tegenwerking blijkt te zijn. Toen je nog gewoon ging waar iedereen zoal voor gaat, had je van die tegenwerking helemaal geen last. Als er al tegenwerking was in je leven dan kwam die in ieder geval vanuit je omgeving op je af. Met die omgeving wist je dan wel een gepaste strijd aan te binden. Maar ineens komt deze tegenwerking van binnenuit. Voordat je het goed en wel in de gaten hebt, beland je dan wel in een wereld waarvoor je helemaal wilt gaan, maar merk je dat je ook nog in een wereld bent waar alles gaat zoals het altijd is gegaan. Nu zou dat allemaal niet zo erg zijn, als jij niet het gevoel zou hebben precies tussen die twee werelden klem te zitten. Alsof beide werelden strijdig zijn met elkaar en jij de strijd moet beslechten.

Het is weer zo’n periode waarin iedereen het over kiezen en verkiezen heeft. Belanghebbenden informeren kiesgerechtigden uitvoerig welke lasten worden weggenomen en welke lusten daarvoor in de plaats zullen komen. We worden door de media overspoeld met een duizelingwekkende hoeveelheid informatie en keuzemogelijkheden. Veel mensen vinden kiezen lastig. We zijn zo gewend om te ‘krijgen’ of ‘te goed te houden’ dat we niet weten hoe we mogelijkheden los moeten laten en kiezen dan nog liever door niet te kiezen. Stel je voor dat je iets aan je voorbij zou laten gaan wat in principe tot je beschikking staat! Het is dus niet zo dat mensen niet kiezen omdat het ze niets uitmaakt, maar omdat ze alles willen.

In order to break free from our everyday routine, we love going on holidays to foreign countries. We dream of seeing snow-covered mountain peaks against a clear blue sky. We get carried away by the thought of vast tropical oceans with majestic waves. We long for warm summer nights lighted by twinkling stars set against a pitch-black sky. Indeed, we travel a lot so we may marvel at something. But we never think of ourselves with any sense of wonder.

In de wiskunde en logica betekent universaliteit dat een eigenschap voor alle elementen of delen van een verzameling geldt. Hoe verschillend de delen ook zijn, als we iets van hetzelfde ontdekken in elk afzonderlijk deel dan noemen we dat ‘iets’ universeel. Zo bezien bestaat er een onlosmakelijke verband tussen het elementaire en het universele, tussen het deel en het geheel. Op de een of andere manier maken zij deel van elkaar uit.

Zou dit voor een verzameling mensen ook opgaan? Is er een universele eigenschap die geldt voor alle individuele mensen, ongeacht hun verschillen? Bestaat er een verband tussen universaliteit en individualiteit?

Om los te komen van onze dagelijkse bezigheden reizen we in de vakantie graag over de grens naar andere landen. We willen daar witte bergtoppen zien tegen een strakblauwe lucht. We raken bij voorbaat al in vervoering bij de gedachte aan de grootsheid van tropische zeeën met torenhoge golven. We verlangen naar zwoele avonden bij het licht van flonkerende sterren aan een donkere hemel. Ja, we reizen wat af om ons te kunnen verwonderen. Aan onszelf daarentegen, gaan we zonder enige verbazing voorbij.

Het is niet goed om gehecht te zijn aan uiterlijkheden en overigens is het ook niet best om in jezelf gekeerd te zijn. In het eerste geval lijd je aan eenzijdige verheerlijking van materiële waarden met een niet te stoppen hebzucht naar iets. In het tweede geval ben je lijdend aan verheerlijking van spirituele waarden met een niet te stoppen hebzucht naar niets. Beide vormen van hebzucht gaan gepaard met een afwezigheid van individuele keuzevrijheid. In klinische kringen heet dat een verslaving.

Op donderdag 30 juni verzamelde zich in Conferentiecentrum Kaap Doorn te Doorn een uiteenlopend gezelschap van ‘zoekers, dromers, dwalers en strijders’. Zij kwamen bij elkaar voor de vijfdaagse Psychosynthese zomerschool die tot 4 juli zou duren. Het was voor velen een blij weerzien na korte of langere tijd en voor anderen een eerste kennismaking. Voor iedereen was het niettemin de aanvang van een geheel nieuw avontuur. Vol verwachting werd uitgekeken naar wat een fantastische zomerschool zou blijken te worden.

Moeder Natuur heeft op gezette tijden van die genadeloze wetmatigheden waar de democratie het ruimschoots tegen aflegt. Neem nu de aanvang van een mensenleven; het begint allemaal met een verblijf in een nogal besloten omgeving. Je wordt in een prettig ritme gewiegd, gevoed en beschermd. Je komt in de verste verte niet op het idee dat dit verblijf mogelijk niet eeuwig zal duren. Na zo’n maand of negen heb je je redelijk aangepast aan de omgeving en ben je daarin zelfs enigszins geïntegreerd.

Dan, om voor jou onverklaarbare redenen en met donderend geweld, lijkt je hele omgeving uiteen te spatten.

Toen ik zelf weer eens belandde in een periode van emotionele en relationele ongemakken vroeg een cliënt mij hoe het toch kon dat ook psychologen in van die emotionele toestanden terecht konden komen. Ik zei: “Waarschijnlijk omdat zij ‘goed’ zijn in dat soort toestanden.” De cliënt was directeur van een grote financiële instelling. Hij had ruzie met zijn werkgever over de hoogte van zijn afvloeiingsregeling. Hij sliep slecht, was humeurig en had voortdurend angstvisioenen waarin hij niet meer over voldoende geld kon beschikken.

Mensen komen in de ongemakken terecht waar zij goed in zijn.

Het nieuwe jaar is nog maar net begonnen of de ene kwestie na de andere dringt zich aan ons op; onthoofdingen, verkrachtingen, moord en doodslag, godsdienstwaanzin, dubieuze presidentskandidaten, corrupte banken, faillissementen, kwakkelende economieën en sjoemelende overheden vullen de voorpagina’s van de kranten. Terwijl duizenden ontheemde wereldburgers zich naar Europa bewegen op zoek naar een veilig thuis, voelen steeds meer thuisblijvers zich door falende overheden verwaarloosd, in de steek gelaten en van hun zelfrespect beroofd.